Aşılama, tıbbi adıyla intrauterin inseminasyon (IUI), kısırlık tedavisinde genellikle ilk denenen yöntemdir. İşlem oldukça basittir: Erkekten alınan sperm laboratuvarda hazırlanır ve ince bir kateter ile doğrudan kadının rahmine yerleştirilir. Buradaki temel amaç, döllenme şansını artırmak için spermi yumurtaya olabildiğince yaklaştırmaktır. Ancak bu yöntem her hasta için uygun değildir ve başarı oranları genelde çok yüksek değildir.
Aşılama, yalnızca belirli koşullarda mantıklı bir tıbbi seçenek olarak görülür:
Sebebi tam olarak açıklanamayan kısırlık durumlarında.
Sperm sayısında veya hareketliliğinde sadece hafif dereceli bozukluklar varsa.
Rahim ağzında (servikal mukus) sorun tespit edildiğinde.
Cinsel işlev bozukluklarında.
Kliniklerde aşılama iki farklı şekilde takip edilir:
İlaçsız (Doğal) Döngü: Kadına yumurta geliştirici ilaç verilmez, sadece yumurtanın doğal büyümesi ultrasonla izlenir. Vücuda dışarıdan müdahale azdır, ancak gebelik şansı en düşük olan (%5-10) yöntemdir.
İlaçlı Döngü: Yumurtaların gelişmesi için dışarıdan ilaç verilir ve büyüme kontrol altında tutulur. Başarı oranı %10-20’ye çıkar, fakat birden fazla yumurta gelişebileceği için çoğul gebelik riski taşır.
Spermin laboratuvarda doğru yıkanması sürecin en kritik noktasıdır. En çok “yoğunluk gradyanı” (density gradient) yöntemi tercih edilir. Bu işlem, kaliteli ve hareketli spermleri diğerlerinden ayırır. Ayrıca, sperm sıvısının içinde bulunan ve rahimde kasılmalara veya kanamalara yol açabilecek zararlı kalıntıları (prostaglandinler) temizler.
Aşılama, tüp bebek (IVF) ile kıyaslandığında daha ucuz ve daha basit bir yöntemdir. Ancak başarı oranlarına eleştirel yaklaşmak gerekir. Tek bir aşılama döngüsünde klinik gebelik elde etme oranı %10 ile %20 arasındadır. Üç veya dört uygulama yapıldığında kümülatif başarı %40’lara ulaşabilir.
Zaman ve para kaybetmemek için tedaviye başlamadan önce ekibinize şunları sormalısınız:
Benim durumumda aşılama ile zaman mı kaybediyoruz, doğrudan tüp bebek mi yapmalıyız?
Laboratuvarda spermi hangi yöntemle hazırlayacaksınız?
Yumurta gelişimi için vücuduma hangi ilaç protokolünü uygulayacaksınız?
En fazla kaç aşılama denemesi planlıyorsunuz?