Embriyo transferi herkes için tüp bebek tedavisinin en heyecanlı ve kritik aşamalardan biridir. Çoğu zaman her şey kusursuz görünür; yüksek kaliteli bir embriyo, ideal kalınlıkta ve sağlıklı görünen bir rahim iç zarına (endometriyum) yerleştirilir. Ancak tüm bu “mükemmel” koşullara rağmen bazen tutunma (implantasyon) gerçekleşmeyebilir.
Laboratuvarda gelişen embriyo rahme yerleştirildikten sonra endometriuma dokunarak ideal konumunu alır. Ardından embriyonun trofoblast hücreleri ile rahmin iç yüzeyini oluşturan endometriyal hücreler arasında sıkı bir bağlanma oluşur. Bu ilk tutunmanın ardından embriyo rahim dokusuna nüfuz ederek kan damarlarına ulaşır ve hızla beslenmeye başlar. Böylece anne ile bebek arasında hayati bir bağ kurulmuş olur. Bu karmaşık bir mekanizmada başarısızlık durumunda sorunun tam olarak hangi aşamada yaşandığını bilmek zordur.
Kadın üreme sisteminde doğal olarak en çok bulunan makromoleküllerden biri olan hyaluronik asit, tam da embriyonun rahme tutunacağı dönemde rahim içinde doğal olarak artış gösterir. Laboratuvarda transfer mediyasına yüksek oranda HA eklendiğinde teorik olarak hem embriyo ve endometrium arasındaki hücresel bağları güçlendirilir hem de embriyo için mekanik korunma oluşturulmuş olur (PubmedID: 12090927). İstenen bu etkinin oluşabilmesi için embriyolar, transferden önce en az 10 dakika (ve bazen 4 saate kadar) yüksek konsantrasyonlu HA (0,5 mg/ml) içeren bu özel kültür mediyasında bekletilir.
Klinik çalışmalar, HA-zengin ortamların canlı doğum ve klinik gebelik oranlarını artırdığını göstermiştir. Örneğin, 4.686 kadının katıldığı bir meta-analizde HA-zengin ortamlar canlı doğum oranını %32’den %39’a, klinik gebelik oranını ise %11 oranında yükseltmiştir (PMID: 35595183). 2020 tarihli Cochrane incelemesi de yüksek HA konsantrasyonunun canlı doğum oranını muhtemelen artırdığını, klinik ve çoğul gebelik oranlarını iyileştirdiğini, düşük oranlarını hafifçe azalttığını, advers olayları ise etkilemediğini bildirmiştir (PMID: 32876946).
Sıklıkla merak edilen konulardan biri, düşük kaliteli embriyoların da zorla tutunarak düşük riskini artırıp artırmayacağıdır. Veriler bu endişeyi desteklemiyor. Aksine yüksek HA kullanımında düşük riskinde hafif bir azalma eğilimi gözlemlenmiştir (PMID: 32876946). Ayrıca dış gebelik veya fetal anomali (doğum kusuru) riskini artırdığına dair hiçbir kanıt bulunmamıştır. Dikkat edilmesi gereken en önemli nokta, transfer ortamındaki HA’nın tutunmayı artırıcı etkisi nedeniyle, birden fazla embriyo transfer edildiğinde çoğul gebelik (ikiz, üçüz) oranlarının artmasıdır (PMID: 32876946; PMID: 35595183).
Avrupa İnsan Üreme ve Embriyoloji Derneği (ESHRE), yüksek oranda HA içeren transfer medyalarının (Embryo Glue® vb.) taze embriyo transferi sikluslarında (özellikle hastanın kendi yumurtalarının kullanıldığı otolog döngülerde) canlı doğum şansını artırmak için kullanılmasını önermektedir. Dondurulmuş embriyo transferlerinde ise ekstra HA kullanımının kanıtlanmış bir fayda sağlamadığı belirtilmektedir (PMID: 37747409).
Sonuç olarak, yüksek konsantrasyonda HA eklenen transfer ortamları, embriyo–endometrium etkileşimini mekanik ve biyokimyasal düzeyde destekleyerek implantasyon başarısını artırmaya yardımcı olmay amaçlar. Meta-analizler ve sistematik incelemeler, klinik gebelik ve canlı doğum oranlarını artırma potansiyelini doğrulamıştır.